Tempel van Olympische Zeus bezoekersgids — alles wat u moet weten vóór uw bezoek

In één oogopslag

Adres

Vasilissis Olgas Avenue, Athene 105 57, Attica, Griekenland

Openingstijden

Dagelijks geopend; zomer (ca. apr–okt) ~08:00–20:00, winter korter (~08:00–17:00); voorrangstoegang per uur, laatste toegang −30 min. Seizoensgebonden te bevestigen.

Bouw begonnen

6e eeuw v.Chr. onder de tiran Peisistratos; eeuwenlang onvoltooid gebleven

Voltooid

Opgedragen door keizer Hadrianus in 131 na Christus, bijna 640 jaar nadat de bouw was begonnen

De zuilen

Oorspronkelijk 104 kolossale Korinthische zuilen, elk ongeveer 17 m hoog; vijftien staan nog overeind, plus één omgevallen tijdens een storm in 1852

Bereikbaarheid

Centraal Athene, op korte loopafstand ten zuidoosten van de Akropolis; dichtstbijzijnde metrostation Akropoli (lijn 2)

Geldigheid van het ticket

Voorrangstoegang — gereserveerd voor de datum en het uurslot dat u kiest

De grootste tempel van Griekenland

De Tempel van Olympische Zeus was bedoeld als een statement van macht. In de 6e eeuw voor Christus begonnen de Atheense tiran Peisistratos en na hem zijn zonen aan een tempel voor Zeus op een schaal die ongeëvenaard was in het vasteland van Griekenland, bedoeld om te kunnen wedijveren met de enorme tempels die toen verrezen in de Griekse steden van Klein-Azië. Het plan voorzag in een enorm gebouw, omringd door een dubbele en driedubbele rij torenhoge zuilen, met een voetafdruk die veel groter was dan de tempels die de Atheners gewend waren. Maar zo'n ambitie was kostbaar, en toen de tirannie viel, werd de halfvoltooide tempel verlaten; het verhoogde platform en de onafgewerkte zuilen bleven achter als een monument voor een project dat de stad te boven was gegaan.

Eeuwenlang stond de grote tempel onvoltooid, een beroemde ruïne in wording in de groeiende stad. Hellenistische koningen namen later het werk over — een Seleucidische heerser liet in de 2e eeuw voor Christus een begin maken met de zuilen in een nieuwe Korinthische stijl — maar opnieuw kwam het werk tot stilstand. Uiteindelijk was het de Romeinse keizer Hadrianus, een hartstochtelijk bewonderaar van de Griekse cultuur, die voltooide wat Peisistratos was begonnen. Hadrianus voltooide en wijdde de tempel in 131 na Christus, bijna 640 jaar nadat de eerste stenen waren gelegd, en hij stond in zijn volledige kolossale glorie slechts enkele eeuwen voordat latere tijden er veel van weghaalden voor steengroeven. Wat vandaag overleeft, is genoeg om de antieke schaal onmiskenbaar te maken.

De kolossale zuilen

De overweldigende indruk die het Olympieion achterlaat is er een van pure schaal, en het zijn de zuilen die dat overbrengen. Elk was een reus in Korinthische stijl, ongeveer zeventien meter hoog, opgebouwd uit massieve stenen trommels bekroond met het diep gebeitelde acanthusblad-kapiteel dat typisch is voor deze orde. In zijn voltooide vorm droeg de tempel 104 van dergelijke zuilen, opgesteld in dichte rijen rond het heiligdom, zodat de bezoeker vanuit elke hoek in een woud van steen keek. Zelfs teruggebracht tot een fractie van hun aantal, overschaduwen de overgebleven zuilen de mensen die eronder staan, en het duurt even voordat het tot je doordringt dat dit de buitenste zuilengang van één enkel gebouw was.

Vijftien van de zuilen staan vandaag nog overeind, dertien in één groep en twee iets apart, verschillende ervan nog steeds verbonden aan de top door een deel van het hoofdgestel dat ooit rond de hele tempel liep. De meest welsprekende overlevende is echter de zestiende zuil, die helemaal niet meer staat: hij werd in 1852 door een hevige storm omvergeworpen en ligt waar hij viel, met zijn trommels verspreid in een lange lijn over de grond, als een omgestoten reusachtige stapel munten. Erlangs lopen is een van de beste manieren om te begrijpen hoe deze zuilen werden samengesteld, trommel voor trommel, en om de arbeid en ambitie achter de grootste tempel van Griekenland te vatten.

Hadrianus en het beeld van Zeus

De voltooiing van het Olympieion is te danken aan keizer Hadrianus en was een van de grote daden van zijn regering. Als toegewijd filhelleen die Athene met aandacht overlaadde, voltooide Hadrianus de lang verlaten tempel en wijdde deze in 131 na Christus in tijdens een van zijn bezoeken aan de stad, waarmee hij het middelpunt vormde van een breder bouwprogramma dat Athene hervormde tot een etalage van Griekse en Romeinse cultuur. In de voltooide tempel plaatste hij een kolossaal cultusbeeld van Zeus, gemaakt van goud en ivoor over een houten kern — dezelfde chryselefantische techniek die werd gebruikt voor de meest vereerde godenbeelden — waarmee hij een vorm van antieke pracht nieuw leven inblies voor de koning der goden in zijn grootste Atheense thuis.

Hadrianus stopte niet bij het eren van Zeus. Naast het godenbeeld plaatste hij een reusachtig beeld van zichzelf, waarmee hij de keizer in de ogen van iedereen die binnenkwam direct associeerde met de oppergod. Dit was kenmerkend voor het tijdperk en voor Hadrianus' zorgvuldige zelfpresentatie, en het maakte de tempel tot een monument voor zowel keizerlijke als goddelijke macht. De Atheners, dankbaar voor zijn vrijgevigheid, eerden Hadrianus door de hele stad, en de nabijgelegen boog die zijn naam draagt, legt die transformatie vast. Tussen de zuilen staand is het de moeite waard om te bedenken dat deze ruimte ooit een van de meest schitterende godenbeelden van de Romeinse wereld herbergde, geflankeerd door de gelijkenis van een keizer.

De Boog van Hadrianus naast de tempel

Direct naast de archeologische vindplaats, op de hoek waar het tempelterrein de moderne laan raakt, staat de Boog van Hadrianus, een van de meest gefotografeerde monumenten van Athene. Deze hoge marmeren poort werd, waarschijnlijk door de dankbare Atheners, opgericht rond de tijd dat Hadrianus het Olympieion voltooide, en diende als een symbolische drempel tussen twee delen van de stad. De twee zijden dragen inscripties die het punt expliciet maken: op de zijde die naar de Akropolis en de oude stad kijkt, verklaart de boog dat dit de stad van Theseus is, de legendarische stichter; op de zijde die naar de tempel kijkt, proclameert hij de stad van Hadrianus, het nieuwe Athene dat de keizer had verfraaid. De boog omlijstte zo de overgang van het antieke hart van Athene naar het district dat Hadrianus rond de grote tempel had vernieuwd.

Omdat de Boog van Hadrianus aan de openbare straat buiten het omheinde terrein staat, is hij op elk moment gratis te zien en te fotograferen — u heeft geen ticket nodig om hem te bewonderen, en hij vormt een natuurlijke aanvulling op een bezoek aan de tempel die hij ooit inleidde. Door de boog heen rijzen de zuilen van het Olympieion op de achtergrond, en met de Akropolis op zijn heuvel in de andere richting verzamelt de hoek verschillende van de grootste monumenten van het antieke Athene in één enkel uitzicht. De meeste bezoekers pauzeren hier voor of na hun voorrangstoegang om de inscripties te lezen en de setting in zich op te nemen die de tempel verbindt met het bredere verhaal van Hadrianus' stad.

De ligging in het centrum van Athene

De Tempel van Olympische Zeus beslaat een groene, open omheining in het absolute centrum van het moderne Athene, een zeldzame oase van antieke rust omringd door drukke straten. De ligging is een deel van de aantrekkingskracht: de Akropolis rijst op haar rots op een korte wandeling naar het noordwesten, de steegjes en taverna's van de Plaka liggen net ten noorden, de Nationale Tuin en het grandioze Zappeion liggen dichtbij in het oosten, en het marmeren Panatheense Stadion is slechts een stukje verder. Weinig archeologische vindplaatsen liggen zo volledig binnen een levende stad terwijl ze hun eigen stille grond behouden, en het contrast tussen de kolossale zuilen en de omringende hoofdstad is een van de genoegens van het bezoek.

De vindplaats ligt ook binnen het zicht van de rivier de Ilissos, wiens vallei in de oudheid heilig was, en het gebied rond de tempel heeft overblijfselen van oudere heiligdommen en Romeinse baden opgeleverd. Voor de bezoeker is het praktische gevolg van deze centrale ligging dat het Olympieion gemakkelijk in een bredere dag te voet past: het is een natuurlijke combinatie met de Akropolis, de Plaka, de Boog van Hadrianus en de Nationale Tuin, allemaal binnen een comfortabele wandeling. Omdat het tempelterrein zelf open en grotendeels onbeschaduwd is, vormen de omringende tuinen en cafés handige plekken om voor of na te rusten, en de hele cluster van bezienswaardigheden beloont een vroege start voordat de hitte en de drukte van het stadscentrum opbouwen.

Erheen gaan en bezoeken

De Tempel van Olympische Zeus bereiken is nauwelijks eenvoudiger, want hij ligt in het hart van Athene. Het dichtstbijzijnde metrostation is Akropoli op lijn 2, op slechts enkele minuten lopen van de ingang, en Syntagma, op lijnen 2 en 3, is ook gemakkelijk te voet bereikbaar. De meeste bezoekers lopen echter gewoon naar de tempel als onderdeel van een route door het historische centrum — naar beneden vanaf de Akropolis, uit de Plaka, of over vanaf het Syntagmaplein — langs de Boog van Hadrianus, die direct naast de vindplaats staat. Er is geen behoefte aan bussen of dagtochten: het Olympieion is een korte, centrale stop die natuurlijk past tussen de andere grote monumenten van de stad.

De tempel is een compacte vindplaats, en de meeste bezoekers besteden hier ongeveer dertig tot vijfenveertig minuten aan het bekijken van de zuilen, de gevallen zuil en de uitzichten, plus een paar minuten bij de Boog van Hadrianus. De grond is open met zeer weinig schaduw, dus een hoed, zonnebrandcrème en water zijn verstandig in de warmere maanden, en stevige schoenen helpen op het grind en de antieke oppervlakken. Toegang is nu per tijdslot van een uur, dus arriveer binnen het uur dat op uw ticket staat. Omdat de tempel zo goed combineert met de Akropolis en de Plaka in de buurt, is het beste plan meestal een vroeg of laat slot voor de koelste lucht en het zachtste licht op de zuilen, met de rest van het historische centrum eromheen gebouwd voor een volledige dag in het antieke Athene.

Veelgestelde vragen